Dasein ist mit sein, σαν ιδέα προέρχεται από την υπαρξιακή σκέψη του Μάρτιν Χάϊντεγκερ. Η φράση αυτή για μένα περιγράφει πλήρως την θεραπευτική εμπειρία. Η σχέση ανάμεσα στον θεραπευτή και τον πελάτη επηρεάζεται από το πώς ο θεραπευτής είναι ουσιαστικά παρών και πώς ίδιος αντιλαμβάνεται τον πελάτη ουσιαστικά παρόντα. Οι άνθρωποι σπάνια βιώνουν τον τρόπο της παρουσίας τους. Χρειάζεται οι άλλοι να την αντανακλούν πίσω σ’ αυτούς.

Η διαμορφωτική ψυχολογία, όπως ονομάζω την δουλειά μου, δηλώνει ότι το να είσαι παρών είναι μια σωματική πράξη. Περιλαμβάνει συναίσθημα, σκέψη και συμπεριφορά. Είμαι παρών σωματικά σημαίνει ότι είμαι παρών συγχρόνως με την κοινωνική αλλά και με την προσωπική μου μορφή. Η σωματική μας παρουσία προσδιορίζει ποιοί είμαστε και προσδιορίζει ένα πεδίο για τους άλλους. 

Η παρουσία μας, ο τρόπος με τον οποίο συσχετιζόμαστε με τους άλλους, ορίζει τον χώρο της θεραπευτικής σχέσης. Το ερώτημα είναι αν αυτό συνιστά ένα θεραπευτικό, ένα επανορθωτικό γεγονός ή μια πράξη διαμορφωτική; Μήπως η σχέση προσδιορίζεται από τις ανάλογες σωματικές στάσεις του πελάτη και του θεραπευτή; Η μήπως προσδιορίζεται από το υπάρχον πρόβλημα;

Είμαι εκεί (είμαι παρών) σημαίνει είμαι μαζί, Dasein ist mit sein. Σε ότι αφορά εμάς τους θεραπευτές, αυτό σημαίνει ότι είμαστε παρόντες με όλο το είναι μας και όλες τις δυνάμεις μας. Η παρουσία μας διαφοροποιείται όταν είμαστε σωματικά εκεί. Μοιραζόμαστε τον εαυτό μας με άλλα άτομα, είμαστε μαζί τους, υπάρχουμε γι’ αυτούς, συνυπάρχουμε. Το ζητούμενο είναι να είσαι ικανός να είσαι σωματικά παρών, να είσαι παρών με τις αντιδράσεις σου, και συνάμα να είσαι δεκτικός στην παρουσία του άλλου.

Οι θεραπευτές δέχονται τους πελάτες τους, δεν τους ενσωματώνουν. Η ικανότητα να δεχόμαστε τον άλλο διαφέρει από το κατανοώ και το ενσυναισθάνομαι. Ο θεραπευτής δέχεται τον πελάτη με το σύνολο της σωματικής και συναισθηματικής του παρουσίας. Ο πελάτης μπροστά σε μια τέτοια παρουσία σταθερότητας και ζωντάνιας, νιώθει ότι εμπεριέχεται. Αυτή η σχέση συνοδεύεται από μια αίσθηση εσωτερικότητας πού δεν είναι ούτε νοητική, ούτε συμβολική, ούτε λεκτική. Γίνομαι αποδεκτός από κάποιον άλλο, συνυπάρχω μαζί του στον ίδιο χώρο, κάθομαι απέναντι του, συνιστά τις προϋποθέσεις για μια σχέση σε βαθύ επίπεδο, με δυνατότητα περαιτέρω εμβάθυνσης. Μια τέτοια σχέση επηρεάζει και τα δύο άτομα. Ο θεραπευτής πρέπει να είναι σε θέση να δέχεται και τις δικές του αντιδράσεις καιεκείνες του ατόμου απέναντι του. Δεν είναι εύκολη δουλειά. 

Αποδοχή--- απάντηση--- έχουν και τα δύο σωματική δομή. Πρόκειται για σωματική στάση. Η καλύτερη σωματική παρουσία του θεραπευτή είναιόταν δεν είναι ούτε πολύ σκληρή ούτε πολύ άκαμπτη. Πρέπει να έχει απορροφητικότητα, χωρίς να χάνει την μορφή της. Η αποδοχή, και η ικανότητα να δίνεις μορφή σε ότι αποδέχεσαι, είναι η αρχή της μορφοποίησης, της διαμορφωτικής ψυχολογίας.

Αποδοχή δεν είναι απλά το να επιτρέπω σε κάτι να γίνεται. Είναι εν μέρει μια θεληματική πράξη. Η δουλειά του θεραπευτή έγκειται στο να εμπεριέχει τις αντιδράσεις του. Η συγκρότηση αυτή είναι ανάλογη με την αποδοχή του πελάτη από τον θεραπευτή. Ετσι ο θεραπευτής δημιουργεί ένα πεδίο στο οποίο ο πελάτης αισθάνεται πώς μπορεί κανείς να είναι παρών και συγκροτημένος.

Είμαι παρών δεν σημαίνει εξετάζω εξονυχιστικά. Δεν χρησιμοποιούμε το βλέμμα μας ή την στάση μας για να συγκεκριμενοποιήσουμε τον πελάτη, ούτε για να τον κρατήσουμε σε απόσταση. Δεν ψάχνουμε για το λάθος, κι ούτε διαβάζουμε σημάδια στο πρόσωπο του η το σώμα του. Δεν φορούμε την μάσκα της κατανόησης και ούτε δείχνουμε τόση ανεκτικότητα που θα οδηγούσε στην διεύρυνση της παρουσίας του πελάτη και τη εισβολή του στον δικό μας κόσμο, ή αντιστρόφως την απορρόφηση μας στον δικό του.

Βρίσκομαι εκεί σημαίνει είμαι παρών με την ζεστασιά μου, με την πραγματική θερμότητα του σώματος μου. Σημαίνει κατοικώ το σώμα μου με όλα τα βιώματα του.
Είμαι παρών σημαίνει είμαι ευαίσθητος στις εκφράσεις του προσώπου και του σώματος του πελάτη, και το παρόν συναισθηματικό κύμα πού τον κατέχει. Η παρουσία του θεραπευτή δεν είναι όπως ένας καθρέφτης, αλλά σαν κάποιου με περιφερική ορατότητα, πού συλλέγει, συμπεριλαμβάνει και κατανοεί την μη λεκτική έκφραση του σώματος και τις χειρονομίες του πελάτη. Ο πελάτης νιώθει ότι οτιδήποτε βγαίνει στην επιφάνεια δικαιούται χώρο και χρόνο να υπάρξει, να αγγίξει τον άλλο και ν΄ αναγνωριστεί από τον άλλο.

Αυτό που μ’ ενδιαφέρει σαν θεραπευτή, είναι το πώς είμαι σωματικά παρών, με όλα τα βιώματα μου, και πως με επηρεάζουν οι αντιδράσεις μου. Ηάλλη πλευρά του Dasein είναι το πως ο άλλος, ο πελάτης, συνυπάρχει με τον εαυτό του. Θεραπεία είναι αυτό που συμβαίνει στον καθένα από τους δύο και αυτό που γεννιέται μεταξύ μας. Βρισκόμαστε συνεχώς στην διαδικασία της γένεσης, και είναι σημαντικό να είμαστε πιστοί σ’ αυτό που είναι εκεί, που υπάρχει, και σ΄ αυτό που γεννιέται.

Από τους ανθρώπους που με βοήθησαν να εμβαθύνω στο πως ο θεραπευτής βιώνει την δουλειά του ήταν ο Medard Boss, ένας Ελβετός ψυχαναλυτής και πατέρας της Daseinanalysis Ο Boss ανέπτυξε την έννοια του Dasein (είμαι παρών) του Χάϊντεγκερ, ώστε να συμπεριλάβει την έννοια του mit sein, (είμαι μαζί). Πρίν πολλά χρόνια , σε μια συνομιλία μου με τον Boss τον ρώτησα για την σχέση του με τον Georg Groddeck. O Groddeck, ένας Γερμανός γιατρός, ήτανε αυτός που μεταβίβασε στον Freud την έννοια του id. Με το id o Groddeck εννοούσε το σώμα. Για τον ίδιο, το id, ήτανεπολύ πιο σημαντικό από το «εγώ» Ο Groddeck αντέκρουσε την θεωρία του Freud ότι το id και το «εγώ» πρέπει να συνυπάρχουν. Ο ίδιος ενδιαφέρθηκε επίσης για την θεραπευτική επαφή, και την σχέση της με την διαμόρφωση συμβόλων, και την ασθένεια. Θα μπορούσε να ονομαστεί ο πατέρας της σωματικής ψυχολογίας.

Λόγω του ενδιαφέροντος μου για την ζωή του σώματος, ρώτησα τον Boss, τι αναμνήσεις είχε από τον Groddeck. O Boss περιέθαλψε τον Groddeck στα τελευταία του στο σανατόριο. Ενδιαφερόμουνα να μάθω πως είναι να βρίσκεται κανείς στην παρουσία αυτού του μεγάλου πρωτοπόρου.

«Ήμουνα νέος όταν ο Groddeck πολύ μεγαλύτερος από μένα, μπήκε στο σανατόριο» μου είπε ο Boss. «O Groddeck αναφερόταν στο πως βίωνε ύπαρξη του id του, δηλαδή του σώματος του. Έλεγε ότι το id του γνώριζε πώς να πεθάνει. Βρέθηκα πλάι του την ώρα του θανάτου του. Έλεγε πώς αυτός που πεθαίνει δεν φοβάται όταν υπάρχει κάποιος κοντά του. Έλεγε ότι δεν τον φόβιζε η αδυναμία του αν πλάι του βρισκόταν κάποιος δυνατότερος. Σαν νεαρός γιατρός, είχα μάθει να μην φοβάμαι την διαδικασία του θανάτου. Παρατήρησα πως ο ίδιος ζούσε τον θάνατο του. Πως μια πανάρχαια διαδικασία μέσα του τον καθοδηγούσε στον θάνατο του. Με έκανε συμμέτοχο στον θάνατο του. Με σημάδεψε η παρουσία του. Έμαθα ότι η αδυναμία δεν μειώνει την παρουσία κάποιου, αλλά μόνο την διάρκεια της . Ο θάνατος είναι ένα μυστήριο. Μυστήριο είναι το κάλεσμα μας στην ύπαρξη, και η ανάκληση μας πίσω. Ρώτησα τον Groddeck πως τον επηρέαζε αυτό. Μου απάντησε ότι ο θάνατος έχει τον δικό του τρόπο να παρουσιάζεται. Η εμπειρία αυτή υπήρξε για μένα ένα μάθημα. Έμαθα ότι πληροφόρηση και εξάσκηση δεν αντικαθιστούν την απλή παρουσία ενός προσώπου ενσωματωμένου κοντάστον άλλο.»

Ρώτησα τον Dr Boss αν εξακολουθούσε να βλέπει ασθενείς. Η απάντηση του ήταν θετική, και τον ρώτησα πως είναι να εξασκεί το επάγγελμα του σε ηλικία άνω των 80. Η απάντηση ήταν ότι του ήταν ευκολότερο να είναι κοντά στους ασθενείς του, να τους αποδέχεται. Ακριβώς όπως συνέβηκε με τον Groddeck Έτσι ο Boss μου επιβεβαίωνε ότι στην θεραπευτική διαδικασία είναι πολύ σημαντική ή παρουσία μας με τον άλλο. Και η παρουσία είναι σωματική πράξη που συμπεριλαμβάνει βλέμματα, χειρονομίες, εκφράσεις, και σωματικές στάσεις.

Υπάρχουν πολύτιμες στιγμές όπου το βάθος του είναι μας αναδύεται στην επιφάνεια, και μας αλλάζουν οριστικά. Μπορεί αυτό να είναι το αποτέλεσμα ενός ονείρου, ή μιας αυθόρμητης ενόρασης. Ξαφνικά βρισκόμαστε αντιμέτωποι μ’ ένα άγνωστο πρόσωπο, μια αρχαία μορφή, μια εκθαμβωτική ομορφιά, μια έκφραση ωμότητας ή στοργικότητας. Ξαφνικά μας φανερώνεται μια τρυφερότητα, ή μια αισθαντικότητα που μέχρι τώρα απαγορεύαμε στους εαυτούς μας. Αυτές οι σωματικές εκφράσεις αναζωπυρώνουν την δυνατότητα μεταμόρφωσης των συναισθημάτων μας, των σκέψεων μας και των αναπαραστάσεων μας. Αυτή η μεταμόρφωση τροποποιεί την παρουσία μας.

Είμαι παρών σωματικά, είναι ένας χειροπιαστός συναισθηματικός παλμός. Χαρακτηρίζεται από εναλλασσόμενα κύματασωματικών μορφών, χειρονομιών που μεγαλώνουν και μικραίνουν, εκφράσεις που έρχονται και χάνονται. Αυτές οι σωματο-συναισθηματικές εντάσεις προσδιορίζουν την μορφή της παρουσίας μας τόσο στις κοινωνικές όσο και στις πιο οικείες μας σχέσεις.

Dasein (είμαι εκεί) και Mit sein (είμαι μαζί) είναι η διαδικασία με την οποία συγκροτούμε τον εαυτό μας και μέσω της οποίας αισθανόμαστε μέρος του εαυτού μας στους άλλους. Μέσα απ΄ αυτή την διαδικασία βιώνουμε την δική μας μεταμόρφωση και τις μεταμορφώσεις των άλλων. Το Dasein και το Mit sein είναι η αρχή της δημιουργίας αξιών και νοήματος.

Η θεραπευτική σχέση μοιάζει πολύ με τα όνειρα. Ενα όνειρο φανερώνεται στον εγκέφαλο που έχει επίγνωση, ο οποίος είτε το αποδέχεται είτε το εκτρέπει. Μπορούμε ν΄ αντικειμενοποιήσουμε το όνειρο και να ψάξουμε για σημάδια και σύμβολα, συνειρμούς και νοήματα. Μέσα απ’ την ανάλυση μας, υπάρχει κίνδυνος να χάσουμε το όνειρο σαν ολότητα --- την ποιότητα της ουσίας του ονείρου και του ονειρευτή --- την αίσθηση των χαρακτήρων του ονείρου και της κίνησης τους. Εχουμε επιλογή να αποδεχτούμε και να βιώσουμε το όνειρο με τους δικούς του όρους, ή να το ερμηνεύσουμε. Το όνειρο μιλά για κάτι που υπάρχει και για τον τρόπο με τον οποίο υπάρχει. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ο πελάτης είναι παρών και σωματικά δείχνει πώς είναι παρών. Σαν θεραπευτές μπορούμε να είμαστε παρόντες (εκεί) με ότι σωματικά φανερώνεται στον χώρο, με το άλλο πρόσωπο και με τον εαυτό μας.

Dasein και Mit sein --- είμαι εκεί, είμαι μαζί, είμαστε και οι δύο εκεί. Αυτή η διατύπωση οδηγεί σε μια υπέρβαση στην εξάσκηση της ψυχο-θεραπείας. Στην θεραπευτική σχέσηγινόμαστε ενεργητικοί αποδέχτες, συμμετέχουμε σε μια πράξη γέννησης. Δεχόμαστε ότιπροσφέρεται και το διευκολύνουμε να πάρει μορφή. Η διαδικασία αυτή, στην οποία μαζί με κάποιον άλλο διαμορφώνουμε ένα σωματικό εαυτό,είναι η βάση της ύπαρξης μας στο επίπεδο εργασίας, και στον κόσμο της αγάπης.

The contents of this site are copyright©, Stanley Keleman
All Rights Reserved